Batendo papo e observando - NL

We hebben toch besloten geen auto te huren of te lenen. 

We doen de tweede helft van onze reis ook gewoon met de Uber. Onze gringo rijstijl is toch wat anders dan het milimeter werk dat hier ogenschijnlijk moeiteloos uitgevoerd wordt. 

Het is hier zo druk als Brussel in de spits, met verschil dat mensen zich hier niet assertief vastrijden en iedereen tot stilstand dwingd, maar er assertief gedanst wordt op de weg zodat iedereen blijft bewegen. Je zou het bijna capoeira kunnen noemen, gezien je daar je tegenspeler nooit te nimmer mag aanraken maar wel afdwingd om voor jou plaats te maken. 

Over de jaren heb ik één en ander opgepikt van Globetrotters, reisblogs en reisblogs en taxikaraoke en opleidingen. 

En het is bij mijn beginnen dagen, nadat ik mijn vakantieboek* op 4 dagen uitlas, wat dat is.

Bater um papo

Ook ik maak praatjes over schijnbaar kleine dingen, met mensen die we tegenkomen en zeker met uberchauffeurs. 

Omdat elke chauffeur dankzij waze ons een andere route laat leren kennen, zien we veel kanten en hoeken van Beagá (BH). 

Dit levert een divers beeld van huizenstijlen, alsook handel en industrie, tussen rode stijlen hellingen en gebetoneerde hellingen naast belangrijke verkeersaders. 

Onderwerpen zoals het verkeer en de vele wegenwerken en renovatiewerken komen makkelijk terug. 

De wereld beker is plots geen top onderwerp meer sinds enkele dagen... Met uitzondering van de uren na de uitschakeling van België.

Plots kent iedereen België....

Het was me al duidelijk geworden: de chauffeurs willen zich niet uitspreken over politiek en religie. Het heeft te maken met het vorige legislatuur dat tot veel polarisatie geleid heeft. Of zo werd het mijn uitgelegd door een vrijsprekende chauffeur. De polarisatie was in die mate dat er tot vandaag veel families zijn waar de banden niet of niet helemaal herstelt zijn. Klinkt als herhaling van het verleden.... Een verleden waar de vorige legislatuur verheerlijkend over sprak. 

Men is voorzichtig in het mijden van het onderwerp in de auto. 

Over voetbal, politiek, religie en vrouwen wordt er immers niet gediscussieerd in Brazilië.... Of zo gaat de volkswijsheid...

Ondertussen heb ik ontdekt dat je veel kan te weten komen door op te merken dat er veel werken zijn.

En daarin blijft het raar hoe de één de vele werken ziet als een teken dat het weer beter gaat met het land. Dankzij de verandering in politiek. 

Terwijl de ander praat over de traagheid van het afronden van werken, door wanbeleid van de lokale overheid die blijkbaar op 15 jaar tijd even corrupt en onbekwaam bleef (als je sommige mensen gelooft).

De bouwingenieur die ons ergens bracht, gaf aan dat investeerders toch weer voorzichtiger zijn geworden... 

Zou dat aan het verkiezingsjaar liggen? De globale strubbelingen? El Nino? 

De chauffeur die zichzelf weer vrij voelt in het beleiden van zijn' uit Afrikaanse cultuur afgeleide religie', die kijkt op verschillende domeinen naar de samenleving, zoals het terug invoeren van gratis schoollunchen. 

Hij gaf aan dat onder het vorig bewind er een onderdrukking was van de twee Afrikaanse hoofdreligies. Onlosmakend van de Braziliaanse cultuur, die Afrikaanse religies.... In het ontstaan en de vorming. Dat is simpele basis geschiedenis.

Een bezorgdheid van velen: 

Een heropname van elementen uit de dictatuur...?

(Waar men wel uiteindelijk een eigen interpretatie maakte van de inheems indiaanse cultuur zodat het zou passen in het beeld van Brazilië dat men tijdens de dictatuur wou indoctrineren).

Niet over politiek...

Ja... Er was in het begin van onze reis een discussie over iets soortgelijk aan kindergeld: 'Bolsa família'.

Een basistoelagen, zoals kindergeld dat (toekomstige ouders) krijgen om extreme armoede tegen te gaan. Gezinnen moeten hun kinderen naar school sturen en laten vaccineren om het te ontvangen. Zwangere vrouwen moeten prenatale opvolging naleven.

Sommigen zijn van mening dat men daarom niet wil werken....

Ze krijgen alles... Of toch budget voor schoolonkosten en wat eten...

Het is doorgaans hooguit een aanvulling op loon als je geen kinderen hebt en je aan de strenge voorwaarden voldoet.

Gezondheidszorg is hier ook gratis. Traag, dodelijk traag als je geen verzekering hebt en niets van dringende symptomen toont. Dan kan wachten op een cardiogram of MRI net te lang duren. Maar wel effecient en goed als er toch iets is. Je kan vrijwel meteen ergens binnen en krijgt meteen alle onderzoeken en zorgen die je nodig hebt, eens je in het systeem/ziekenhuis zit. 

Dus waarom werken?

Zoals we in België 'de vierde wereld' mensen hebben. Bestaan deze hier ook: de multiprobleme maatschappelijk kwetsbaren. Waar de meeste een mening over hebben... Heb ik al ondervinden in mijn korte leven. 

Een zijsprong, dat over een andere maatschappelijk kwetsbare groep gaat;

In Belo Horizonte worden de daklozen vaak in verband gebracht met de crack epidemie. Wat ik zo verneem, is hun grootste zorg hier, de agressie onderling. Ze stelen nachts van elkaar. Overdag slapen en bedelen ze. Parken worden afgesloten voor zonsondergang en de politie laat ze met rust tenzij er echt iets is. 

We hebben wel al constructies gezien onder allerlei overhangende stukjes (bruggen, uitsteeksels van gebouwen die op de helling staan, etc,..) die doen vermoeden dat iemands slaapkamer is. Maar ik geef toe... Je ziet er meer en in groepjes in Brussel.

De kinderen merken op dat er mensen in de schaduw liggen te slapen. Ze nemen genoegen met de uitleg, dat deze mensen geen huis hebben om in te wonen. En overdag kunnen ze geruster slapen dan 's nachts. 

Terug naar politiek: ik hoor hier soortgelijke argumenten als in Vlaanderen over werklozen.... Maar ook parallellen met cultuurbeleid.

In België vielen subsidies in de culturele sector weg voor voornamelijk initiatieven rond diversiteit. Alleen was het hier voor praktisch alles van cultuur, in tegenstelling tot de tijd dat één van de grootste artiesten van Brazilië benoemt werd als minister van cultuur. 

In Belo Horizonte is er vreemd genoeg een tegenbeweging gekomen vanuit de privé en het locale bestuur. Of anders geïnterpreteerd: zij die er baat bij hebben dat er 'cultuur' is en een heropwaardering van de stad. Men is trots op wat Belo Horizonte nu is en aan te bieden heeft. 

Tussen de lijnen door vermelden verschillende chauffeurs dat ze internationale cliënten hebben gehad die op zakenreis zijn in het centrum.

Vroeger was Belo Horizonte een tussenstop voor de eco-toeristen en de historische toeristen. Nu valt hier voor groot en klein veel te beleven. Het zal niet alleen aan de grote namen zoals Black-Eyed Peas en Shakira liggen dat er wat te doen valt.... Kip en het ei...

Er is bij ons bezorgdheid omtrent de verhoging in prijs van de schoolmaaltijden door de verhoging van belastingen voor take-out.

Gratis schoolmaaltijden waren afgeschaft bij de vorige legislatuur in Brazilië. Nu weer ingevoerd... Ondervoed kan je niet leren. 

Afschaffing van schoolbuslijnen....

Ondenkbaar voor Brazilianen die zo afhankelijk zijn van het openbaar vervoer.

Mensen verschieten als ik opmerk dat ook wij klagen over de hoge belastingen en dat we er steeds minder voor lijken te krijgen...

Los van die vooral naar belastingen en de lasten die werken met zich meebrengen, of die kijken naar wat de verschillende domeinen in de samenleving van verandering doormaken.... Iedereen is het wel eens:

• Het is een globaal fenomeen. 
• En iedereen betaalt te veel belastingen voor wat ze er van terugkrijgen. 
• Politici zijn (vaak) zakkenvullers. 
• Brazilianen, vooral en voornamelijk, de mensen van Minas zijn gastvrij en behulpzaam. Iedereen kan hier erbij horen, één van hen worden.

De Americanas.

Merlijn die steeds op de achterbank zit met de kinderen, de mooie sfeerbeelden langs de weg maakt en binnen ons gezin de Amerika-kenner is, observeert mee en luistert mee. 

Zijn natuurlijke talent om mensen te lezen en zijn sterk praktijkgericht leervermogen, maken dat hij de gesprekken die ik met bekenden en onbekenden heb, in grote lijnen kan volgen. 

Ondertussen proberen familie met behulp van vertaalapps, steeds meer gesprekken met hem aan te knopen. Iets wat onmogelijk is voor chauffeurs met al dat verkeer. 

Er is een duidelijk verschil met een deel vijftigplussers en de min-vijftigers en hun relatie met de 'Amerikaanse'-cultuur, waaronder de Engelse taal. Er is nog een hele deel van de bevolking dat een anti-pathie kent voor de Engelse taal. Terwijl we eerder verrast zijn als er iemand effectief Engels spreekt. Meerderheid kijkt bewonderend dat we twee talen kunnen. En een minderheid durft gewoon niet te spreken als ze wel wat kunnen.

Merlijn merkt vaak op dat er toch een grote Amerikaanse invloed is in het dagdagelijkse leven van de Brazilianen. Uiterlijk gezien: veel Amerikaanse producten en merkwinkels. Kapitalisering op de voetballiefde, met veel te duren T-shirts met de Braziliaanse kleuren van Nike en Adidas. 

Maar ook overspoeling van Amerikaans eten. 

We hebben ze nog niet geteld, maar soms lijkt het alsof de foodcourts in de vele shoppings, meer hamburger restaurant/stallen hebben dan restaurant met traditioneel Braziliaans eten en snacksbars.

Als je de vele pizzarestaurants/stallen, mee rekend, is het Braziliaanse vooral te vinden in de ingrediënten die men gebruikt. 

Wel opvallend is dat er steeds minstens twee stallen zijn met sushi en ander oosters eten. Dat was 15 jaar geleden niet. Maar het zoeken naar drie soorten sushi zonder een minereese roomkaas in verwerkt....

Anyway.... Hoewel brood op basis van tarwe beperkt dat het traditioneel voedingspatroon behoorde, laat je je als Belg toch snel verleiden in het idee dat het ontbijt hier voornamelijk bestaat uit brood, als je de supermarkt binnen stapt. En al zeker van dat fluffy wit brood uit Hollywood....

Een aantal grote braziliaanse merken lijken in handen van Nestlé en Coca-Cola te zijn. 

Loja's Americana's is zowat de plaatselijke Axion....

Gelukkig nog veel winkels die uitsluitend enkel haarproducten verkopen, waar de meerderheid wel degelijk Braziliaanse merken zijn. 

Je kan hier alles op krediet kopen en in maandelijkse afbetalingen bij de winkel zelf. Al is dat laatste volgens mij gewoon een Braziliaans fenomeen... Eens navragen... Ja, het komt van een periode van hoge inflatie in de jaren 1980-'90.

Het wordt aangehouden vanwege het betaalbaar maken van grote aankopen voor de modale burger dat doorgaans een laag inkomen heeft of te laag voor grote kosten. De regelgeving is ook soepelder dan in Europa waardoor winkels kredieten kunnen verlenen. Ook handig in dorpen, lijkt me, waar er geen banken zijn...

Ook noodzakelijk voor kleren....? Deze zijn in de winkels even duur als in de winkel in België. De impact van goedkoop online shoppen slaat hier door in de winkelprijzen. 

Voor ons een gewone prijs.... Voor de modale Braziliaan duur voor geïmporteerd fast fashion. 

Maar zo blijkt: dit geldt vooral voor centrum Belo Horizonte en enkele wijken. Het prijsverschil met de kleinere gemeentes rond Beagá, kan tot 5x lager liggen.... Dat klinkt wel beter voor de modale burger. Dank je wel nichtje dat buiten Beagá woont!

Van het hachelen over de prijs kunnen we weinig zeggen.... Voor gringos zijn ze niet geneigd af te dingen... 

En als we kijken naar wat mensen hier allemaal doen voor wat extra geld... Straatventers met zelfgemaakte draagbare toonbankjes die tussen auto's lopen aan stoplichten met zelfgemaakte snacks of klein koopwaar zoals kauwgom. 

Auto's huren om dan als Uber chauffeur en/of taxichauffeur te rijden. 

Verschillende jobs combineren en weinig slapen. 

Ondertussen voor hulpbehoevende familieleden en buren zorgen.

Terug naar samen en diversiteit 

Wat me weer brengt naar wat opvalt. Veel mensen met een (fysieke) beperking aan de kassa's. Veel mensen die in Europa op pensioen zouden zijn, die werken in soms nog best jobs die wat uithoudingsvermogen vragen. 

Het blijven inzetten voor de gemeenschap ondanks zelf beperkt zijn in wat je kan. En het blijven studeren voor je basisdiploma, ook al ben je op pensioen als poetshulp en doe je dat nog als flexi. 

Een inclusieve samenleving in die zin dat er speciale openbare ruimtes voorzien voor families om te voldoen aan borstvoedingsruimtes, verzorgingsruimtes en toiletten voor ouder en kind samen, zonder betaling. 

Speeltuinen gericht op neurodiverse kinderen.

Overal rolstoel toegankelijke plaatsen. 

Kassa's en loketten voor mensen met kleine kinderen, zwangeren, van de derde leeftijd en met een beperking. 

En toch... Overal zien we de klasseverschillen. Merlijn merkt fijntjes op dat het blijkbaar toch niet heel lang geleden is dat er nog inwonend huispersoneel was en dat huishoudhulp precies heel cruciaal lijkt te blijven. Als in dat er waarschijnlijk nog veel hoge klasse families zijn die eigenlijk best nog afhankelijk zijn van hun huishoudhulp die voor alles instaat en dus ook waar alles staat en wat wanneer gedaan wordt...

Ik bedenk me dat dit nog degene zijn die geluk hebben zoveel vertrouwen te krijgen. 

Daarnaast zien we vooral veel 'donkere' mensen in uniform overal kuisen en opruimen in de openbare plekken. Bewakers aan ingangen en de dagelijkse Kartonophaling in loopkarren door de stad....Bij het districtshuis goudinkopen op straat, dollars wisselen en pasfoto's maken,...

De meer uitgesproken uberchauffeur gaf het aan: er speelt hier nog een grote stroom in de maatschappij van rassendiscriminatie. 

Gek in een samenleving waar iedereen zegt dat iedereen Braziliaan kan worden, als je hier een paar jaar woont. Het is hier niet iets waarvoor je een papier nodig hebt die zegt dat je dat bent. Maar een gevoel dat je opwekt in je omgang. 

En toch voel ik zelf een verschuiving in de omgang, naar mate mijn accent weer natuurlijker wordt.

Wij worden als Europese toeristen behandelt. 

Maar op twee weken tijd ben ik van, 'buitenlander' naar 'Braziliaanse die in het buitenland woont' verschoven. Ik word stilaan meer gezien als de local die een buitenlander gestrikt heeft. 

Het zijn de kinderen die ons door de mand doen vallen. 

Merlijn met zijn stilzwijgen valt ook niet op als buitenlander. 

Benieuwd hoe dit verder evolueert...

*Boek: "het wonderlijke verhaal van de man die van India naar Zweden fietse voor de liefde."